Trong hơn một thế kỷ qua, ngành Than và tỉnh Quảng Ninh đã hình thành một mối quan hệ đặc biệt, gắn bó và cùng nhau phát triển. Quảng Ninh được xem là “cái nôi” của ngành công nghiệp than tại Việt Nam, và ngành Than chính là động lực quan trọng góp phần tạo nên diện mạo kinh tế, văn hóa và xã hội của vùng đất mỏ ngày hôm nay.
Quảng Ninh là nơi hội tụ cả biển, núi và mỏ khoáng sản trù phú, là khởi nguồn của ngành công nghiệp than Việt Nam. Từ giữa thế kỷ XIX, những mẻ than đầu tiên ở Hòn Gai, Cẩm Phả, Uông Bí đã đánh dấu sự ra đời của ngành kinh tế đặc thù này, gắn liền với lịch sử đấu tranh và xây dựng của giai cấp công nhân Việt Nam.
Trải qua hơn một thế kỷ, ngành Than không chỉ tạo dựng thương hiệu “Vùng mỏ anh hùng”, mà còn góp phần đưa Quảng Ninh trở thành trung tâm công nghiệp – năng lượng lớn nhất cả nước. Những địa danh như Hà Tu, Hà Lầm, Mông Dương, Cọc Sáu, Vàng Danh… đã trở thành biểu tượng của tinh thần “Kỷ luật và Đồng tâm” – truyền thống quý báu của người thợ mỏ Quảng Ninh.
Ông Vũ Nguyên Nhiệm, Nguyên Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ninh, khẳng định: Lịch sử phát triển của Quảng Ninh luôn gắn liền với ngành Than. Từ mảnh đất đầy gian khó, ngành Than đã góp phần hình thành nên bản sắc, sức sống và vị thế của Vùng mỏ hôm nay. Đây là mối quan hệ vừa là kinh tế, vừa là nghĩa tình, mang đậm giá trị lịch sử và nhân văn.
Ngành Than từ lâu đã là trụ cột kinh tế quan trọng trong cơ cấu GRDP và nguồn thu ngân sách của Quảng Ninh. Trung bình mỗi năm, Tập đoàn TKV và Tổng Công ty Đông Bắc đóng góp hàng chục nghìn tỷ đồng vào ngân sách địa phương, chiếm tỷ trọng lớn trong nguồn thu nội địa. Riêng trong năm 2024, TKV đóng góp cho ngân sách tỉnh Quảng Ninh 17.600 tỷ đồng.
Ông Vũ Anh Tuấn, Tổng Giám đốc TKV, chia sẻ: Đơn vị luôn coi Quảng Ninh là mái nhà. Là địa phương có vai trò đặc biệt trong sự phát triển của Tập đoàn, vì thế, mọi hoạt động sản xuất, kinh doanh của TKV đều gắn với mục tiêu phát triển bền vững của tỉnh. TKV và Quảng Ninh là đối tác cùng chia sẻ trách nhiệm, cùng hướng đến mục tiêu xanh hơn, sạch hơn, hiệu quả hơn.
Không chỉ góp phần phát triển kinh tế, ngành Than còn là lực lượng đi đầu trong công tác an sinh xã hội. Hàng nghìn căn nhà dành cho đối tượng chính sách, hộ gia đình khó khăn, công nhân lao động được ngành Than hỗ trợ xây dựng; hàng trăm tỷ đồng được hỗ trợ đầu tư cho các chương trình giảm nghèo, xây dựng nông thôn mới. Hàng ngàn lao động tại các khu vực miền núi, vùng sâu, vùng xa, biên giới được ngành Than hỗ trợ đào tạo, giải quyết công ăn việc làm, cải thiện, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần.
Hiện ngành Than đã giải quyết việc làm cho hơn 80.000 lao động ở Quảng Ninh, với mức thu nhập bình quân khoảng 15 triệu đồng/người/tháng.
Bà Phạm Thị Ngọc Hương, khu phố Cẩm Trung 2A, phường Cẩm Phả, xúc động cho biết: Nhờ có các doanh nghiệp ngành Than mà người dân trên địa bàn các xã, phường của khu vực Cẩm Phả có việc làm ổn định. Người dân Vùng mỏ tuy vất vả nhưng luôn tin tưởng, gắn bó với ngành Than như một phần máu thịt của quê hương.
Trước yêu cầu chuyển đổi mô hình tăng trưởng, tỉnh và ngành Than thống nhất chuyển hướng từ khai thác lộ thiên sang khai thác trong hầm lò, với sự hỗ trợ đắc lực từ công nghệ khai thác, chế biến hiện đại. Đồng thời ký quy chế phối hợp, thúc đẩy phát triển sản xuất than bền vững, an toàn, thân thiện môi trường; ứng dụng công nghệ số trong quản lý, khai thác gắn với đầu tư hạ tầng, cải tạo, phục hồi môi trường mỏ sau khai thác; tăng cường hỗ trợ đảm bảo an sinh xã hội và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.
Quảng Ninh và ngành Than luôn song hành trên con đường đổi mới, phát triển và hội nhập. Đây là mối quan hệ mẫu mực giữa doanh nghiệp Trung ương và địa phương, cùng chung một khát vọng vì một Quảng Ninh giàu đẹp, văn minh và hiện đại.
